Roberto en zijn Family & Friends

Family & Friends. Ze staan het dichtst bij de deelnemers aan de Invictus Games. Zagen ze op hun slechtste momenten, gaven de duwtjes op het moment dat het nodig was. En luisterden. Of stimuleerden. Juist wat dan nodig was. Wij maakten een serie met Invictus Games-deelnemers en één of meerdere van hun Family & Friends. In deze aflevering: de Italiaan Roberto Como en zijn vrouw Paola.

Net als 22 jaar geleden zit Roberto Como nog altijd in het Italiaanse leger. Maar er is wel wat veranderd voor hem sinds het begin van de eeuw. “In 2000 heb ik een ongeluk gehad met een handgranaat tijdens een trainingsoefening. Ik zag hoe een collega verkeerd dreigde te gooien, en probeerde hem tegen te houden. Dat lukte niet meer. Ik verloor mijn rechterhand, mijn rechteroog en beschadigde bovendien mijn linkerhand.”

Het gevolg was dat er logischerwijs het nodige veranderde in het leven van Roberto. Zo moest hij van sport veranderen. “Ik handbalde en basketbalde bijvoorbeeld. Nou, dat kon niet meer. Ik ben daarna gaan schieten en heb voor de Invictus Games ook het hardlopen, zwemmen en roeien opgepakt.”

Na een aantal jaren revalideren pakte hij zijn werk in het leger ook weer op. Roberto was luitenant toen hij zijn ongeluk kreeg, keerde terug als majoor en is inmiddels kolonel. “Ik ben nog altijd in service, op de militaire school. Ik moet veel van mijn werk net even anders aanpakken. Tegenwoordig ben ik directeur van de militaire bibliotheek op de militaire school in Milaan.”

Thuis, in Monza, moest hij vanzelfsprekend de zaken ook anders gaan doen. “Natuurlijk is daar ongelukkigerwijs ook een heleboel veranderd.” Hij kijkt daar inmiddels zonder wrok op terug. “Het is niet minder mooi, het is anders. Natuurlijk, daar moet je aan wennen. In het begin voel je pijn en ben je sip. En misschien zelfs wel een beetje boos. Maar daarna ga je zien dat je de dingen anders aan moet pakken. En in een zekere zin is dat dan zelfs spannend, exciting.”

Hij knokte zich terug. “Het duurde een paar jaar, maar na drie jaar herstel kon ik weer terug in het leger. Er zaten natuurlijk ook mindere periodes tussen, maar aan het eind van de rit is het gewoon een andere manier van leven. Wat vooral belangrijk was dat ik een goede familie had en heb. Ik heb een geweldige vrouw, die me steunt, op alle mogelijke manieren. Daar draait het om. Mijn familie geeft me de support om elke dag weer de doelen die ik heb na te streven.”

Als Roberto’s vrouw Paola terugkijkt op het ongeluk van haar man, en de tijd nadien, komt ze vooral met praktische kwesties die het meest indruk hebben gemaakt, die het leven hebben veranderd. “Het zit hem meer in alledaagse dingetjes die veranderd zijn. Wat bijvoorbeeld? Wel, dat we nu kleinere glazen gebruiken, want Roberto kan een groot glas minder makkelijk optillen. En het is voor hem lastig om sommige kasten te openen, omdat je daarvoor twee handen nodig hebt. Het was in een hoop gevallen een kwestie van gewenning.”

Autorijden kan hij inmiddels, nu hij een prothese heeft, ook weer. Zijn vrouw, lachend: “En beter dan dat ik het kan.”

Roberto: “Je past je gewoon op een heleboel fronten aan. Eigenlijk komt het er op neer dat ik alles weer kan doen, maar op een andere manier. Er is niet iets wat ik mis omdat ik het niet meer kan doen. Zeker nu ik mijn protheses heb, kan ik ongeveer 90 procent van wat ik voor 2000 kon weer doen.”

De hulp van het thuisfront is wel belangrijk, zegt Roberto. “Vanzelfsprekend is hun hulp, op heel veel fronten, erg belangrijk. Absoluut. Mentaal? Nee, dat hoefde niet echt. Ik ben mentaal sterk genoeg.”

Waar veel van de Invictus Games-deelnemers mentale problemen hebben gekend in aanloop naar hun deelname, en daarbij de steun van het thuisfront onontbeerlijk was, komt Italië – zo vertelde Giuseppe Erriquez eerder in deze serie – met een twintigtal sporters naar Nederland die alle een fysieke tegenslag hebben gekend. Ook Como heeft, ondanks de shock die hij natuurlijk moet hebben gehad toen hij een aantal ledematen verloor, uiteindelijk dus geen mentale terugslag gehad. Wel is hij het nadrukkelijk eens met zijn teamgenoot die zei dat ‘het ook fijn is als je terug kunt vallen op de steun van anderen als je fysieke beperkingen kent.’

Roberto (50) kijkt uit naar de komst naar Den Haag. Hij is, omdat de coronapandemie tot uitstel van de Invictus Games leidde, al drie jaar in voorbereiding. “Ik raakte betrokken bij de GSPD, de groep van paralympische atleten binnen defensie. En hoorde toen voor het eerst over de Invictus Games. Ik heb direct mijn best gedaan om erbij te komen, kijk er ook echt naar uit. Overigens niet speciaal als sportevenement, maar als levenservaring. Ja, daar ben ik het meest benieuwd naar, naar het contact met andere deelnemers en hun families, naar de kameraadschap.”

Zijn hoofdsport is geweerschieten. “Maar dat is geen sport op de Invictus Games. Ik ren, zwem en roei. Met name het hardlopen kon ik tijdens de pandemie goed voortzetten.”

Paola steunde hem in de aanloop naar de Invictus Games wanneer nodig. “Ik heb hem alle ruimte gegeven om te trainen. Als hij de tijd nodig had om te gaan hardlopen, zwemmen of roeien, dan planden we dat in ons familieprogramma in. We hebben vier grote kinderen: Davide (23), Aurora (21), Nicholas (19) and Roberta (15). Ja, die zijn trots op hun vader. Twee van hen, onze zoon Davide en dochter Aurora, gaan mee naar Den Haag. Die kijken daar echt naar uit, zijn nieuwsgierig. Zelf kan ik helaas geen vrij krijgen van mijn werk. We hebben wel gezamenlijk video’s van voorgaande Invictus Games, in Sydney en Toronto, bekeken en proberen ons er een voorstelling van te maken.”

Waar veel andere militairen en veteranen zeggen dat (de voorbereidingen op) de Invictus Games hun leven veranderd hebben, wil Roberto niet zo ver gaan. “Nee, ik zeg het je eerlijk. Ik had de draad alweer helemaal opgepakt, heb een druk sociaal leven, ook met sport en de familie. Dus mijn leven is door de deelname aan de Invictus Games niet ingrijpend veranderd. Maar dat neemt niet weg dat ik enorm nieuwsgierig ben. En de weg ernaartoe is ondanks de pandemie wel prachtig geweest, dat kan ik je wel vertellen.”

Meer Nieuws

Indrukwekkende week in Den Haag trekt bijna 100.000 bezoekers

Indrukwekkende week in Den Haag trekt bijna 100.000 bezoekers

Duurzaamheid belangrijk thema tijdens én na Invictus Games Den Haag

Duurzaamheid belangrijk thema tijdens én na Invictus Games Den Haag

Een geel bankje

Een geel bankje