Alles over sport: #7 – Rolstoelbasketbal

Tot onze spijt kunnen ook, als gevolg van de Covid-19 pandemie, in 2021 de Invictus Games niet doorgaan. Maar, we komen terug! In 2022 worden de Invictus Games alsnog gehouden. En tot die tijd zullen we er, met z’n allen, het beste van maken. De sporters van de deelnemende landen die geconfronteerd zijn met uitstel van het evenement blijven, met steun van ons allen, wel in training voor hun favoriete sporten. Ook de komende maanden zullen we op deze plek telkens een sport uitlichten, aan de hand van gesprekken met Invictus-deelnemers. Voor aflevering 7, die over rolstoelbasketbal gaat, spraken we met James Saville (Australië), Jeffrey Vroegop (Nederland) en Jessica Garneau (Canada).

Door Edward Swier

Van alle sporten die op de Invictus Games worden beoefend, is rolstoelbasketbal wel de meest logische. Immers, rolstoelbasketbal werd uitgevonden door veteranen! In de Verenigde Staten besloot een groep soldaten die terugkeerde van de Tweede Wereldoorlog een oude hobby – basketbal – weer op te pakken. Velen waren echter gewond geraakt en konden niet meer meedoen. Daarop werd besloten om met z’n allen in een rolstoel te gaan spelen. Het maakt dat rolstoelbasketbal de enige sport is waarbij, dankzij een puntensysteem, op de Paralympics sporters met én zonder enige beperking een team vormen.

Van de deelnemers aan de Invictus Games zijn er ook die zich in het dagelijks leven niet in een rolstoel voortbewegen. Zeker voor die categorie sporters is het nog knap lastig om het snelle spel onder de knie te krijgen. Het komt immers niet alleen aan op accuratesse onder de basket, maar ook op vernuftig rijden: in de aanval zo snel als het maar kan, en in de verdediging zo tactisch mogelijk.

Vernieuwde passie

Van de drie Invictus Games-deelnemers die we spraken, hadden er twee al een basketbalverleden. Jeffrey Vroegop speelde van zijn zesde tot zijn zestiende. Niet lang daarna ging hij bij de Luchtmobiele Brigade. Bij een uitzending naar Afghanistan raakte hij gewond aan zijn hoofd en beide benen. En zette hij sporten voor lange tijd uit zijn hoofd.

Ook James Saville had, zoals hij het omschrijft, al ‘een beetje ervaring’. Hij speelde in Australië in een aantal teams. “Ik heb de sport mijn hele leven gevolgd. Maar rolstoelbasketbal had ik nog nooit gespeeld. Toen ik bij de trials voor de Australische Invictus Games-ploeg kwam, maakte ik er voor het eerst kennis mee. Dat maakte me enorm gelukkig. Vooral omdat ik me daar besefte dat ik ondanks mijn verwondingen, die ik opliep tijdens het extreem fysieke werk als ‘clearance diver’ bij de marine, toch kon blijven basketballen.’’

Jeffrey had al eens eerder meegedaan met een partijtje rolstoelbasketbal. “Bij de club waar ik speelde, kwamen na onze training vaak rolstoelbasketballers trainen. Ze kwamen weleens mensen te kort, zodat ik er kennis mee maakte. Ik heb het echter nooit op competitief niveau gespeeld. Maar het was wel zo dat, toen ik me aanmeldde voor de Nederlandse selectie voor de Invictus Games, mijn hart sneller ging kloppen van het rolstoelbasketbal.’’

Jessica Garneau had daarentegen geen basketbalachtergrond. De Canadese ging op haar 17de het leger in, maar liep al vlot PTSS en depressiviteit op. Niettemin voltooide ze haar opleiding aan de militaire universiteit. “Ik heb ook altijd veel gesport, maar meestal deed ik aan individuele sporten: zoals schermen en hardlopen. Ik deed ook mee aan enkele Ironman-triatlons. Ik voelde me daar, mede omdat ik mezelf als introvert beschouwde, het meest toe aangetrokken. Een teamsport is echter goed voor me.  Ik hou van het teamwork en van het communiceren met z’n allen, om er het beste uit te halen. Rolstoelbasketbal helpt me bovendien aan mijn angsten, inclusief sociale angst, te werken. Ik krijg er steeds meer zelfvertrouwen van, juist omdat ik de sport leer kennen en er steeds beter in word. Weet je dat ik eerlijk gezegd niet eens wist dat rolstoelbasketbal bestond. Ik ben echt dankbaar dat ik deze geweldige sport heb mogen ontdekken. Het is uitdagend, maar ook belonend.”

De rol van sport

Garneau voelt zich duidelijk beter sinds ze zich voor het Canadese Invictus Games-team meldde en nog meer ging sporten. “Sport heeft altijd een grote rol in mijn leven gespeeld. Ik vond het geweldig nieuwe mensen te ontmoeten, nieuwe plekken te ontdekken. Het sporten speelt ook écht een belangrijke rol in mijn herstelproces. Ik merk dat het me helpt mijn angsten te managen. Ik word er ook vrolijker van. Ik krijg meer vertrouwen, ook in mijn lichaam dat dankzij de trainingen aan het veranderen is.’’

Ook voor Jeffrey Vroegop speelt sport een belangrijke rol in zijn leven. “Nadat ik binnen defensie de opleiding tot verpleegkundige had gedaan, en ik als doktersassistent aan de slag ging, leerde ik fysiotherapeut Rahmon Zondervan kennen. Hij was naar de Invictus Games in Toronto geweest en haalde me over ook eens een kijkje te nemen. En te accepteren dat ik onder de doelgroep viel. Dat is belangrijk. Zoals het ook belangrijk is om met rolstoelbasketbal mijn herstelproces te bevorderen. Ik moet mezelf de vraag stellen: waarom doe je aan rolstoelbasketbal? En die vraag ook beantwoorden. Op het eerste gezicht zie je niets aan mij. Naarmate je me beter leert kennen, merk je allicht wat dingen. Maar je ziet ze niet. Door het rolstoelbasketbal leer ik nu daar wel over te praten. Ik moet nu toch soms dingen uitleggen. Dat helpt me bij de acceptatie.’’

Uitdagingen in de sport

Alle drie zijn ze nog drukdoende hun basketbalvaardigheid te verbeteren. En dat is met name voor de mannen die eerder al ‘gewoon’ basketbal speelden, een klus. Jessica prijst zich gelukkig dat ze, naar eigen zeggen, “de beste én vooral meest geduldige coach ooit’’ heeft ontmoet. “Hij heeft ons team, dat uit allemaal spelers bestaat die de sport nooit eerder beoefend hebben, geleerd goed samen te werken. Niet een stel lange benen, maar communicatie is het sterkste wapen. Bovendien leert hij je je individueel te ontwikkelen. Ik train nu zowel op het rijden met de rolstoel als het schieten. Het valt me mee én is enorm leuk’’

James Saville zegt zich vooral op het rijden met de rolstoel te concentreren. “Ik vind het geweldig dat er zoveel coördinatie wordt gevraagd. Het manoeuvreren met de rolstoel en ondertussen ook basketballen, het is een enorm uitdaging bij elkaar. Omdat ik een basketbalachtergrond heb, neem ik minder tijd voor het schieten en passen. Ik moet gewoon aan mijn stoel-skills werken. En vooral aan het combineren van zowel het spel als het rijden. Het is moeilijk oude gewoonten af te leren. Zo verdedig je anders. Waar je vroeger de aanvaller in het gezicht keek, heb je eigenlijk nu juist je rug naar hem toe.’’

Jeffrey merkt dat het schieten vanuit de rolstoel een stuk lastiger is. “Als je altijd valide basketbal hebt gespeeld, komt er veel kracht uit je benen. Je springt en maakt veel bewegingen tegelijk. Nu mis je die kracht. Bijna alle kracht komt uit je armen, je stuurt, rijdt, maakt manoeuvres én schiet. Om dat onder de knie te krijgen moet je veel tijd investeren en moeite doen. Je moet eigenlijk alles opnieuw leren. In het begin merkte ik altijd dat ik de bal onder het net door gooide, terwijl ik staande wel raak schoot. Inmiddels passen mijn spieren zich aan, aan de nieuwe situatie. Als ik nu ga staan, schiet ik vaak juist weer te hard.’’

Covid-19

Vroegop deed al eerder, in Sydney, mee aan de Invictus Games. “Dat duizenden mensen op de tribunes je accepteren zoals je bent, en voor je juichen als je op het startblok bij het zwemmen staat, heeft me in mijn herstelproces enorm geholpen’’, aldus Jeffrey, die inmiddels overigens ook in de Nederlandse eredivisie rolstoelbasketbal speelt. “Ik speel daar met diverse spelers uit het Nederlandse team, en een aantal ex-profs. Vanwege de pandemie ligt de competitie helaas stil.’’

Ook voor Garneau en Saville zorgt Covid-19 voor de nodige uitdagingen. Jessica heeft haar teamgenoten niet meer gezien sinds een laatste trainingskamp, in februari 2020 in Californië. “Het is een uitdagende tijd, ook voor mij persoonlijk. Ik heb de neiging mezelf te isoleren als de dingen lastig worden, hetgeen niet goed is. Ik heb daarom ook hulp van anderen gezocht. Dat heeft tot een heel wat gezonder leven geleid. Ik train nu met gewichten, tegelijk met familieleden en vrienden. We hebben dan contact via facetime. Zo heb ik sociale contacten en fysieke training tegelijk! Ook na Covid-19 hoop ik dit eigenlijk voort te zetten.’’

Saville had geluk toen de Covid-19-pandemie in Australië op zijn ergst was. “Ik zat toen op een afgelegen marinebasis, waar we nota bene een basketbalveld hadden. Ik kon dus tijdens de lockdown bijna ongestoord trainen. Later verhuisde ik naar een andere plek waar Covid-19 weinig impact had gehad, en waar ik op zaterdag zelfs met het lokale team kon meespelen. Alle activiteiten van de Invictus Games-ploeg zijn echter wel geannuleerd, dus we zijn al lang niet meer bijeengeweest als een team. Ik beschouw het echter als ieder ander obstakel in het leven: je moet je aanpassen en er mee om leren gaan.”

Het trio is overigens zeer te spreken over verplaatsing van de Invictus Games naar 2022. De teleurstelling over het uitstel in 2020 en de onzekerheid over 2021 hebben plaatsgemaakt voor vastberadenheid. Jeffrey Vroegop: “Ik ben eerlijk gezegd enorm opgelucht dat we wachten. Het is voor mij erg belangrijk dat het Family en Friends-programma doorgang kan vinden. Juist zij zijn belangrijk voor me, zonder hun had ik nooit gestaan waar ik nu ben.’’

James Saville hoorde al vroeg dat de Australische ploeg in 2021 niet naar Den Haag zou reizen. “Nu de Games zijn uitgesteld, kunnen we hopelijk volgend jaar alsnog komen. Het zou geweldig zijn als we volgend jaar allemaal weer bijeen kunnen komen.’’

Net als Saville kijkt ook Jessica Garneau er erg naar uit om in 2022 alsnog naar Nederland te komen. “Ik was blij dat het evenement werd uitgesteld, omdat ik vind dat we ons allemaal strikt aan de maatregelen moeten houden en zo min mogelijk moeten reizen. Als Covid-19 straks achter ons ligt, kunnen we elkaar weer ontmoeten. Tot die tijd houd ik online zoveel mogelijk contact met mijn teamgenoten en hoop ik zo ook deelnemers van andere landen nog te ontmoeten.’’

Meer Nieuws

5 miljoen voor Invictus Games

5 miljoen voor Invictus Games

Alles over sport #8 – Indoor roeien

Alles over sport #8 – Indoor roeien

Invictus Games Den Haag naar 16-22 april 2022

Invictus Games Den Haag naar 16-22 april 2022